Bất đồng và hoài nghi.

Van mới đây cũng tiết lộ, hàng trăm chiến binh Hồi giáo tại Pháp đã đăng ký tham chiến tại Xy-ri. Tức thời, nhiều nước phương Tây "chớp" lấy vắng này, coi là bằng chứng để quy tội quân đội Xy-ri sử dụng khí giới hóa học. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng ở quốc gia Trung Đông này chưa thật sự tìm được giải pháp hữu hiệu khi các bên liên hệ vẫn "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược", chưa dẹp bỏ những bất đồng. Trái lại, Nga tuyên bố sẽ trao LHQ những bằng cớ mới nhận từ Chính phủ Xy-ri, trong đó chứng anh quân nổi dậy đã dùng khí giới hóa học tại khu vực ngoại ô thủ đô Đa-mát hôm 21-8.

Tuy nhiên, Nga phản đối việc này và buộc Mỹ phải chấp nhận một quyết nghị, trong đó không cho phép các nước tiến hành biện pháp quân sự đối với Xy-ri.

Mỹ, Anh và Pháp muốn ứng dụng Chương VII Hiến chương LHQ, trong đó cho phép có thể ứng dụng các biện pháp trừng phạt và vũ lực trong trường hợp Xy-ri không tuân các bước của sáng kiến về giải giáp khí giới hóa học.

Dù mới bắt đầu, nhưng thỏa thuận của Nga - Mỹ vẫn vấp phải sự nghi ngờ từ nhiều nước phương Tây về tính khả thi bởi nhiều chuyên gia tỏ ra thiếu tin cẩn việc phá hủy kho khí giới hóa học của Xy-ri sẽ được hoàn tất vào tháng 11-2014, nhất là trong điều kiện nội chiến tiếp diễn.

Một giải pháp hòa bình cho Xy-ri chỉ có thể thành hiện thực khi các bên gạt bỏ những lo liệu riêng nhằm đi tới hợp nhất giải quyết mọi vấn đề chuẩn y thương lượng. "Bàn cờ chính trị" Xy-ri đang nằm trong tay các cường quốc. Chính quyền Tổng thống Át-xát cáo buộc phương Tây đã công khai tuyển dụng, đào tạo, che chở, cung cấp khí giới và hậu cần cho các nhóm "khủng bố vũ trang" có liên quan với An Kê-đa nhằm tàn phá Xy-ri.

Cho dù giải pháp nào được đưa ra, chính quyền Xy-ri khẳng định cuộc nội chiến sẽ không thể kết thúc nếu phương Tây và đồng minh tiếp cung cấp khí giới cho phe nổi dậy. Bản ít gây nghi ngờ và bàn cãi giữa các bên. Trong khi đó, Nga lên tiếng chỉ trích các tình tiết đưa ra "một chiều" và có động cơ chính trị.

Trong khi đó, theo Tổ chức tham vấn quốc phòng IHS Jane’s của Anh, có khoảng 10 nghìn tay súng Hồi giáo cực đoan đang tham chiến tại Xy-ri nhằm lật đổ Tổng thống Át-xát. Trong khi đó, Mặc dù đa số cộng đồng quốc tế tỏ tường hưởng ứng thỏa thuận của Nga và Mỹ về giải giáp khí giới hóa học tại Xy-ri, song ngay trong các Ủy viên Thường trực Hội đồng Bảo an LHQ vẫn tồn tại những nghi ngờ và mâu thuẫn trong cách giải quyết.

Sau nhiều cuộc luận bàn, các bên vẫn chưa thể đạt được thỏa thuận bởi những dị đồng. Theo đánh giá của Nga, các chứng cứ do Chính phủ Xy-ri cung cấp hệ trọng việc các nhóm khủng bố vũ trang sử dụng vũ khí hóa học rất quan trọng, rõ ràng và mang tính kỹ thuật, hoàn toàn không có mục đích chính trị. Thỏa thuận giữa Nga và Mỹ về việc hủy bỏ khí giới hóa học của Xy-ri đã lâm thời ngăn chặn kịch bản tấn công Xy-ri của Mỹ và phương Tây.

Tuy nhiên, không như chờ mong của dư luận về một bản bẩm chi tiết, các nhà điều tra LHQ vẫn chưa chỉ ra được bên nào đã dùng khí giới hóa học. Hiện năm nước Ủy viên trực Hội đồng Bảo an (Mỹ, Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc) đã tiến hành các cuộc luận bàn nhằm đưa ra một nghị quyết ủng hộ kế hoạch nói trên về việc tiêu hủy khí giới hóa học của Xy-ri. Mặc dầu LHQ đã đưa ra vắng về khí giới hóa học được dùng trong cuộc nội chiến Xy-ri, song những chứng cứ "một chiều" và mang tính "chọn lọc", chưa nêu đích danh được bên nào chịu trách nhiệm đã tạo cảm giác lấp lửng, thiếu rõ ràng, gây những phản ứng trái chiều từ dư luận.

Sau thời kì chờ đợi, chung cuộc các nhà điều tra LHQ cũng đã đưa ra một bản thưa khẳng định có việc dùng vũ khí hóa học trong cuộc nội chiến Xy-ri. Việc phương Tây để ngỏ ý định can thiệp quân sự cũng như đấu vũ trang cho lực lượng nổi dậy Xy-ri sẽ là trở ngại lớn trong tiến trình tìm giải pháp chấm dứt cuộc khủng hoảng kéo dài gần ba năm qua này.

Bộ trưởng Nội vụ Pháp M. THANH QUÂN. Trong thư gửi Chủ tịch Hội đồng Bảo an và Tổng Thư ký LHQ, Bộ Ngoại giao Xy-ri khẳng định, Đa-mát đang phải đối mặt các hành động xâm lăng trực tiếp cũng như gián tiếp, sự can thiệp trắng trợn vào công việc nội bộ, vi phạm chủ quyền và độc lập, nhằm lật đổ ban lãnh đạo và hệ thống hiến pháp của nước này bằng vũ lực.